Biznesowo o prawie i podatkach.

Wideorejestratory w samochodach służbowych – kwestie prawne

16 05 2017

W obecnych czasach coraz powszechniejsze staje się montowanie w samochodach wideorejestratorów. Jak zwykle – każda działalność człowieka ma swoje konotacje prawne. W niniejszym artykule rozważę kwestie prawne związane z montażem i wykorzystywaniem tego typu kamer w samochodach służbowych udostępnianych przez pracodawcę pracownikowi w aspekcie zgodności takiego działania z przepisami prawa pracy oraz znaczenia dowodowego nagrania z takiego rejestratora w ewentualnym postępowaniu sądowym.

camera-1391324__340

 

Stosowanie monitoringu

Prawo pracy nie reguluje w żaden sposób kwestii związanych z monitorowaniem pracowników za pomocą kamer, wideorejestratorów i podobnych urządzeń.

Powszechnie przyjmuje się jednak, że takie działania pracodawcy są dopuszczalne, o ile nie naruszają dóbr osobistych pracownika i pracownik został poinformowany o stosowaniu monitoringu w miejscu pracy. Pracownik nie musi jednak wyrażać zgody na taki monitoring. Wymóg poinformowania pracownika o monitoringu w miejscu pracy spełnia również zawarcie odpowiednich postanowień w regulaminie pracy. Zasady stosowania monitoringu mogą również wynikać z odrębnych regulacji wewnątrzzakładowych.

Stosowane środki muszą być też proporcjonalne do celu. Istotnym jest, że jedynym powodem instalowania urządzeń monitorujących w miejscu pracy nie może być kontrola jakości pracy świadczonej przez pracownika. Uzasadnieniem do stosowania rejestracji obrazu może być natomiast ochrona mienia pracodawcy (np. pojazdów). Monitoringiem mogą być objęte również wszelkie inne miejsca mające związek z transportem i wykorzystaniem floty samochodowej takie jak parkingi, magazyny, rampy rozładunkowe, itp.

Istotnym jest, że monitoring nie może naruszać sfery prywatności pracownika. W przypadku kierowców i montowanych w pojazdach wideorejestratorów oznacza to, że obowiązek ich włączania nie powinien obejmować np. kierowców ciężarówek, którzy śpią w kabinach pojazdów na czas ich przerwy na odpoczynek nocny. W tym czasie kamera powinna być wyłączona. Również jeśli pracodawca zgadza się na używanie pojazdów do celów prywatnych pracownika (czy to stale czy np. na wyjazd wakacyjny) to urządzenia rejestrujące ruch pojazdu (np. GPS albo wideorejestrator) powinny być wyłączone.

Ochrona danych

Kolejną kwestią są zasady przetwarzania danych uzyskanych z monitoringu. Przetwarzanie takich danych powinno się odbywać zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych.

W tym kontekście warto uczulić samych pracowników, że podmiotem upoważnionym do przetwarzania danych z wideorejestratorów jest jedynie pracodawca. To on jest odpowiedzialny za utrwalenie nagranych danych i tylko on może z nich korzystać. W związku z tym wewnątrzzakładowe przepisy dotyczące monitoringu nie powinny zezwalać na publikowanie takich nagrań przez samych pracowników (czy to przez wysyłanie ich znajomym czy to przez publikacje ich szerszemu gronu odbiorców na przykład na portalach społecznościowych). Takie rozpowszechnianie danych może być uznane za sprzeczne ustawą o ochronie danych osobowych. W niektórych przypadkach może też prowadzić do naruszenia dóbr osobistych innych osób. Pracodawca również nie może upubliczniać takich nagrań całkowicie dowolnie, gdyż musi z jednej strony chronić dane osobowe występujące na takich nagraniach, a także dobra osobiste osób sfilmowanych.

Nagranie jako dowód w sądzie

Kolejne zagadnienie prawne związane z kwestią wideorejestratorów to kwestia możliwości wykorzystywania nagrań z takiego sprzętu jako dowodu w ewentualnym postępowaniu sądowym. Ten aspekt trzeba oceniać na różnych płaszczyznach – w zależności do tego czy dane nagranie zostało wykonane legalnie czy nie (w szczególności bez wiedzy pracownika). Należy również pamiętać, że postępowania sądowe mogą mieć różny przedmiot – w szczególności mogą być to sprawy karne (na przykład o ustalenie winnego popełnienia przestępstwa w postaci spowodowania wypadku drogowego) lub cywilne (na przykład o odszkodowanie za uszkodzone w związku z ruchem pojazdu mienie).

Analizując możliwość przeprowadzenia dowodu z filmu zarejestrowanego wideorejestratorem w procesie cywilnym, trzeba stwierdzić, że zgodnie z art. 308 Kodeksu postępowania cywilnego sąd może dopuścić dowód z filmu, płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki.

Ocena mocy dowodowej poszczególnych dowodów zawsze należy do sędziego, który daną sprawę prowadzi, zatem teoretycznie możliwe jest, że uzna za bardziej wiarygodne zeznania świadków, niż nagranie, jeśli przedstawiane wersje nie będą spójne. W większości przypadków dowód w postaci nagrania jest uznawany za bardziej obiektywny i wiarygodny, niż na przykład zeznania świadków, gdyż ich pamięć może być zawodna i nie zawsze są obiektywni. Dotyczy to oczywiście jedynie takich nagrań, które nie zostały poddane modyfikacjom, czy jakiejkolwiek innej ingerencji w ich treść. Nagranie musi być oczywiście wyraźne, tak aby za jego pomocą można było ustalić przebieg sfilmowanego zdarzenia wraz z możliwie dużą liczbą szczegółów (w szczególności twarzami uczestników, numerami rejestracyjnymi pojazdów itp.).

W toku postępowania sądowego przeprowadzenie dowodu z nagrania pochodzącego z wideorejestratora odbywa się przez jego wyświetlenie na sprzęcie należącym do sądu. Najlepiej aby dowód został dostarczony na nośniku, na którym został pierwotnie zarejestrowany.

Nagranie z wideorejestratora może być wykorzystywane na takich samych zasadach w postępowaniach przeciwko osobom trzecim, jak i przeciwko pracownikowi, który prowadził pojazd wyposażony w kamerę (na przykład w sporze o zasadność zwolnienia z pracy w przypadku nieuprawnionego wykorzystania samochodu służbowego).

W postępowaniu karnym przeprowadzenie dowodu z nagrania nie jest wprost uregulowane w przepisach. Należy jednak przyjąć, że film zarejestrowany na wideorejestraotorze może stanowić dowód (winy bądź niewinności oskarżonego o spowodowanie przestępstwa drogowego), jak każdy innym materiał, który pozwala sądowi na ustalenie stanu faktycznego. Do przeprowadzenia i oceny takiego dowodu odnoszą się wszystkie uwagi wskazane wyżej a odnoszące się do postępowań cywilnych.

Nagrywanie bez wiedzy

Odrębnego omówienia wymaga wykorzystanie dowodów z nagrania z wideorejsetratora zainstalowanego w pojeździe przez pracodawcę bez wiedzy pracownika, a zatem – jak wyżej wskazałem – w sposób niedopuszczalny. W praktyce zagadnienie to zyskuje na znaczeniu w sporach przeciwko pracownikowi. W sprawach cywilnych kwestia dopuszczalności przeprowadzania dowodów zdobytych nielegalnie jest w orzecznictwie sporna i nie można przewidzieć jak rozstrzygnie są konkretny niezwisły sędzia. Szczegółowe omówienie tego zagadnienia przekracza ramy  niniejszego artykułu, dlatego można poprzestać na wskazaniu, że na ogół przyjmuje się, iż – pod pewnymi warunkami – dowód zdobyty nielegalnie może być przeprowadzony w toku postępowania cywilnego i stanowić podstawę ustaleń sądu. W sprawie karnej Kodeks postępowania karnego wprost dopuszcza obecnie możliwość przeprowadzenia dowodów zdobytych nielegalnie, przewidując, że dowodu nie można uznać za niedopuszczalny wyłącznie na tej podstawie, że został uzyskany z naruszeniem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego.

Reasumując należy stwierdzić, że prawo pracy nie zabrania instalowania w pojazdach służbowych wideorejestratorów, przy czym nie można tego robić bez wiedzy pracowników. Nagrania z takiego sprzętu mogą być wykorzystywane jako dowodów w ewentualnych postępowaniach sądowych.

 

Emil Cieślikowski

adwokat/ wspólnik zarządzający w Cieślikowski, Chmarzyński kancelaria adwokacko-radcowska sp.j.

cclaw.com.pl

 

powyższy artykuł ukazał się w wydaniu 04/2016 czasopisma Menadżer Floty – http://www.ewydanie.menadzerfloty.pl/books/tdzv/#p=67

Kancelaria
Podziel się z innymi:

Jeśli masz pytania związane z przedstawionym zagadnieniem,
skontaktuj się z nami.

Strona zapisuje pliki cookies na Twoim komputerze. Dowiedz się więcejRozumiem